Het nieuwe Erfgooiers College in Huizen is een hele fijne plek geworden om te leren en elkaar te ontmoeten. De architect heeft met veel aandacht een diversiteit aan lokalen, studio’s, leerpleinen en een mooie verdiepte aula ontworpen.

Plaatsvervangend rector Jaap Augustijn is een echte onderwijsman met inmiddels 34 jaar ervaring in verschillende rollen. Ooit begonnen als leraar economie werkte hij altijd in de regio, net als veel van zijn docenten. Hij mocht vanuit de school de nieuwbouw begeleiden, als relatieve leek, maar wel met een kritische blik. Schooldomein kijkt met Jaap en Gert van Uffelen van Zenzo Maatschappelijk Vastgoed, de ontwikkelaar, terug op het proces. Jaap: “Ik heb in dit proces wel veel geleerd, maar had als onderwijsman vooraf geen idee hoe groot een ventilatiekast moest zijn en welke techniek in zo’n nieuw gebouw nodig is.” Het begon allemaal na 2010 toen het toenmalige pand gebreken begon te vertonen. “We zaten in een typische Groen-school,  die je altijd herkent aan het type trappenhuis”, legt Jaap uit, “het gebouw was afgeschreven, maar ging nog mee, tot de infrastructuur en stroomvoorziening het op begonnen te geven. Na ruim vier jaar overleg met de gemeente mochten we met de vernieuwbouw van het pand starten. Het gebouw staat centraal in het dorp en we wilden hier dan ook graag blijven.

Het plan van het Erfgooiers College was om een deel van het bestaande schoolgebouw te renoveren en een deel nieuw te bouwen. Zenzo had echter een plan waarbij binnen de budgettaire kaders een volledig nieuwe school gerealiseerd kon worden. Door een klein stukje van het oude gebouw te slopen, konden we het nieuwe gebouw naast het oude gebouw realiseren zodat het onderwijs door kon gaan en er geen tijdelijke huisvesting nodig was. De school hoefde dus niet te verhuizen. Gert vult aan: “Door de opzet kun je op het terrein uitbreiden als je verder groeit. Daar is in het ontwerp rekening mee gehouden.”

Beste value

Jaap verder: “Het bureau M3V begeleidde ons en gaf helder aan dat een nieuw gebouw aanpasbaar moest zijn, om ook toekomstig onderwijs te kunnen huisvesten. Zij vertaalden onze visie in een programma van eisen en hebben ons over de meest geschikte aanbestedingsvorm geadviseerd.

Dat werd een vorm, waarbij naast het ontwerp en de bouw ook onderhoud en energie mee aanbesteed werden en voor 25 jaar zijn vastgezet. Daar zijn we nu erg blij mee.” Gert: “Als consortium hebben we een aanbieding gedaan voor een gebouw van 6.600 m², dat aardgasvrij, bijna energieneutraal en volgens Frisse scholen B moest worden opgeleverd. Hoe het gebouw er precies uit moest zien werd niet omschreven. Het moest geschikt zijn voor maxi maal 1.050 leerlingen en vooral trotse gebruikers opleveren. Achteraf is het gelukt omdat het een best value aanpak was. Als je het helemaal had uitgewerkt en aanbesteed denk ik niet dat de prijzen binnen het budget waren gebleven. Nu mochten we als marktpartijen meedenken in de oplossingsrichtingen. Zo bleek ook de ruimte voor nieuwbouw in plaats van renovatie. Bovendien konden we het zo inpassen dat leerlingen tijdens de nieuwbouw in het oude gebouw konden blijven en dus ook niet tijdelijk hoefden te verhuizen.”

Bij Best Value wordt er door de opdrachtgever geen eigen technisch programma van eisen en/of bestek gemaakt, maar worden er door de bouwer specifieke keuzes gemaakt. De opdrachtnemer is dominant bij een best value aanpak.” Jaap knikt: “Je bent niet de bepaler voor wat betreft de exacte invulling. Bijvoorbeeld het aantal schoonmaakkasten, of een knopje bij de wc om door te trekken. Over het algemeen lost zich dat wel op en zijn we er ook samen met Zenzo uitgekomen. Alleen voor wat betreft het type lift hadden we verschil van inzicht. Er is een plateaulift gekozen die eigenlijk minder geschikt is voor onze school vanwege onze twee zorgklassen en relatief veel leerlingen die met de lift moeten. Hiervoor zijn we dan ook een andere oplossing overeengekomen.”

“Als consortium hebben we een aanbieding gedaan voor een nieuw gebouw van 6.600 m², dat aardgasvrij, bijna energie neutraal en volgens Frisse scholen B moest worden opgeleverd”

Sfeervol gebouw

“Het is een gebouw in vier lagen”, vertelt Jaap. “Op elke verdieping bevinden zich vakken of secties die bij elkaar horen. Op de vierde verdieping de zaakvakken en daaronder de talen, de bètavakken en op de begane grond de creatieve vakken. De kantine ligt op de begane grond en is verdiept aangelegd met een brede tribunetrap. Het gebouw heeft veel grote raampartijen, die naast licht en ruimte ook voor transparantie staan. Vanuit de personeelskamer kijken docenten de aula in en staan op die manier altijd in verbinding met de leerlingen. We wilden dat een docent niet alleen in het lokaal zichtbaar is, maar overal in het gebouw. Docenten moeten in staat zijn om groepjes van leerlingen te maken en die een plaats te geven. Zo hebben we opstellingen met groepstafels, waardoor ze veel actiever met verschillende groepen leerlingen bezig zijn. Een leerling kan op iedere verdieping steeds op vier plekken met de leerstof bezig zijn: in het lokaal, een leerplein, een studio – dat is een ruimte waar leerlingen in groepjes kunnen samenwerken – óf in een duo-werkplek waar de docent één op één met de leerling aan de slag gaat. Al die plekken liggen vlak bij het klaslokaal en door al die ramen in het zicht van de docenten. Er zijn ook grote raampartijen om van buiten naar binnen te kijken, zodat er ook een verbinding is met de buurt. We merken nu al dat leerlingen veel behoefte hebben aan leerpleinen. Je kunt niet continue toezicht houden en dan is het voor leerlingen die rust zoeken soms lastig. Nu denken we na over een oplossing waarbij collega’s op de leerpleinen aanwezig zijn. Doel is het steeds beter gebruik maken van de verschillende ruimten waar het onderwijs zich afspeelt. Dat is een proces. Je bedenkt achter een tekentafel welke ruimten je wilt maken, maar het bewijst zich pas in het gebruik. De architect Bram van Borselen van Zeep architecten heeft heel goed vertaald wat wij wilden en was intermediair naar de bouwer. Hij heeft actief meegedacht in de accentuering en inrichting van de leerpleinen, studio’s en nissen. Daardoor is het ook een enorm sfeervol gebouw geworden.”

Adaptief gebouw

Gert verder: “Het is ook een adaptief gebouw. De structuur van het casco staat vast, maar aan de binnenkant kun je aanpassingen doen en kun je eenvoudig binnenwanden verplaatsen.” Jaap: “Frisse scholen klasse B heeft per ruimte eisen; als je een muurtje verplaatst moet je ook de techniek verplaatsen. Als je een ruimte in tweeën deelt gaat het licht aan in de verkeerde ruimte. Licht kun je dan nog wel oplossen, maar voor ventilatie wordt dat lastiger.” “De infrastructuur ligt boven de plafonds en hierdoor kun je aanpassingen doorvoeren”, reageert Gert. Jaap: “De school is volgens de normen gebouwd, maar eigenlijk al te krap, omdat je overal leerlingen vindt. Technisch zou het moeten passen, maar er zit geen overmaat in. Dat heeft ook met de ruimtelijk functionele samenhang te maken. En straks start de nieuwe leerweg VMBO waarvoor we nog een praktijkruimte nodig hebben.”

Rustige kleuren

Het Erfgooiers College heeft daarnaast extra geïnvesteerd in zonnepanelen. Jaap: “Zonnepanelen verdienen zichzelf terug, maar je moet ze wel ergens kunnen plaatsen. Het hele dak ligt inmiddels vol. We hebben een WKO opslag waardoor het gebouw gasloos is. We hadden graag een bron voor de hele wijk willen slaan, maar zover was de gemeente nog niet.” Wat verder opvalt zijn de lichte kleuren en de geslaagde kleuraccenten op de leerpleinen. “In eerste instantie hadden we een heel kleurenpalet in gedachten”, legt Jaap uit, “maar we hebben leerlingen betrokken in het ontwerpproces door diverse work shops met hen te houden. Hieruit hebben we onder meer gehaald dat onze leerlingen graag rustige kleuren wilden. Het moge duidelijk zijn dat we zeer tevreden zijn met het resultaat.”

Dit artikel verscheen eerder in Schooldomein.