Het nieuwe oud worden: op zoek naar een nieuw samenspel tussen het informele en formele

PODCAST #1

Yvonne Witter van ZorgSaam Wonen en Michiel Wijnen van Zenzo Maatschappelijk Vastgoed hosten hun eerste podcast. Zij ontvangen Leo Bisschops, voorzitter van KBO Brabant en Anjo Geluk-Bleumink, onder meer lid van de Raad van Ouderen. Hoe bouw je een zorgzame gemeenschap en hoe kan de kracht van de gemeenschap tot bloei komen? Die vraag staat centraal in deze podcast. In deze aflevering het perspectief van de ouderen op deze vraag. 

Anjo is, naast lid van de raad van Ouderen, ook onderdeel van een denktank 60+. ‘We denken en doen mee in vraagstuk: hoe willen we oud worden? Wat is daarvoor nodig? Wat ons betreft is dat welzijn, wonen en zorg – in die volgorde. We willen zelf aangeven wat eigen regie is en hoe we willen participeren Als je met pensioen gaat houdt het niet op, we zijn gewoon onderdeel van de samenleving. We leven gemiddeld genomen steeds langer en gezonder. Een beetje van die tijd kunnen we inzetten voor de samenleving.’ 

Leo benoemt daarnaast ook de urgentie: ‘We hebben een zorgstelsel dat het niet trekt, en dat raakt met name onze doelgroep. Daarmee hebben we een serieus en belangrijk probleem. Wij, als KBO, willen ouderen wijzen op hun eigen kracht en verantwoordelijkheid. We hebben als groeiende groep niet alleen een vraag, maar ook een aanbod. Daarvoor is een nieuwe mindset nodig.’ 

‘We zien de overheid zoeken naar hoe nieuwe verhoudingen gecreëerd kunnen worden. Wij zetten bij de KBO de mensen zelf met elkaar om tafel om te bespreken wat er nodig is en welke oplossingen ze zien. Als je het dichtbij de mensen houdt, maak je ze ook mede-eigenaar. De oplossing zit in de leefsituatie van de mensen zelf, in de bestaande sociale structureren. Dat betekent wel dat je ze moet begeleiden om actie te nemen, mensen gaan niet zomaar zelf beginnen om het anders te doen.’ Daarin ziet hij een taak voor de overheid.   

“Mijn prioriteit is wel dat wij ouderen ons veel eerder en veel beter voorbereiden op de toekomst. Die omslag is niet makkelijk want iedereen wil oud worden, maar oud zijn is out.”

Anjo Geluk-Bleumink, Lid Raad van Ouderen

Anjo sluit daarop aan: ‘De overheid stuurt de boodschap: Meer zelf, meer thuis, meer digitaal.’ Ze vertellen er alleen niet bij hoe. Veel ouderen hebben wel het gevoel dat het anders moet, ze voelen de cultuuromslag, maar weten niet hoe ze dit zelf moeten oplossen.’ 

‘De ouderen zitten in vaak nog in hun oude setting, ze willen het liefst de bejaardentehuizen terug. Dat gaat niet gebeuren, maar wij zien het buurthuis of ontmoetingsplek wel als één van de cruciale oplossingen. Daar spreek je elkaar, kun je samen zorgen en oplossingen bespreken, iemand helpen of zien hoe een ander het doet. Een mooi voorbeeld is het Hageltje in Oss. Terug naar de wijk heeft heel veel kracht’. In dit voorbeeld – het Hageltje  zijn levensbestendige appartementen gebouwd waarbij de bewoners een mix van zorgzwaarte hebben. De appartementen zijn klein maar de gezamenlijke ontmoetingsruimtes groot. Het Hageltje ziet zichzelf als een tussenoplossing voor mensen die nog te ‘goed’ zijn voor een verpleeghuis, maar niet meer op een fijne manier zelfstandig thuis kunnen wonen.   

Yvonne vraagt hen naar de ‘voorzorgcirkel’ waarbij ouderen een netwerkje om zichzelf heen creëren. Leo : ‘Elkaar ondersteunen is één van de mogelijkheden. Maar ik ben het met Anjo eens dat zoiets niet spontaan ontstaat. We moeten erover nadenken hoe we informele structuren in een gezamenlijke richting krijgen. Buurtvoorzieningen die hierbij aansluiten zijn belangrijk’.  

Anjo is zelf mantelzorger van haar broer, hoe kijkt ze naar mantelzorg als kracht vanuit de samenleving? ‘Dat is best een moeilijke rol, want het voelt als een morele verplichting, maar niet ieders kwaliteit zit daar. Je inzet voor de samenleving kan ook iets anders zijn.’ 

Leo: ‘we gaan klunzig met mantelzorgers om. De balans is zoek en er wordt heel veel op het bordje van mantelzorgers gelegd. We zien ze in Nederland als de assistent van de assistent. Dat moet een gelijkwaardig samenspel worden. Als we die mantelzorger een betere positie geven, verbeteren we de zorg. In Denemarken, even als voorbeeld, worden mantelzorgers gedurende een bepaalde periode betaald.’ 

“We gaan klunzig met mantelzorgers om. De balans is zoek en er wordt heel veel op het bordje van mantelzorgers gelegd. We zien ze in Nederland als de assistent van de assistent. Dat moet een gelijkwaardig samenspel worden. Als we die mantelzorger een betere positie geven, verbeteren we de zorg.”

Leo Bisschops, Voorzitter KBO Brabant

Anjo sluit aan met het perspectief van de zieke: ‘Die moeten ook serieus genomen worden en volwaardig worden meegenomen. Die worden nu vaak direct na een diagnose al buiten spel gezet’ Leo: ‘Dat is ook een opdracht voor de samenleving. Ik geloof heilig in het concept van een dementievriendelijke gemeente. Dat je als gemeente actief de verantwoordelijkheid neemt om de mantelzorger en patiënt op een goede manier zorg en ondersteuning te bieden.’ 

Michiel vraagt de gasten waar aandacht voor zou moeten komen op het gebied van ouderen.  

Anjo: ‘Mijn prioriteit is wel dat wij ouderen ons veel eerder en veel beter voorbereiden op de toekomst. Die omslag is niet makkelijk want iedereen wil oud worden, maar oud zijn is out. Ook is het goed na te denken over op welke manier je als oudere van betekenis kunt zijn en wat je leven zinvol kan maken. Dat kan meer zijn dan op vakantie gaan.’ 

Leo vult aan: ‘Eigen verantwoordelijkheid vergroten, langer thuis wonen en digitalisering hebben als gevolg dat er een groeiende groep eenzame mensen is. Dat is een zorgelijke ontwikkeling. Ontmoeting moet vanzelfsprekend gemaakt worden, ook in bouwen. We moeten heel creatief zijn zodat ook de manier waarop we bouwen spontane ontmoeting stimuleert.’ 

Michiel bewondert dat de gasten vanuit eigen kracht praten. Er wordt niet naar de overheid gewezen voor de oplossingen. Leo: ’Nee, de overheid gaat dit niet voor ons oplossen. We moeten samen op zoek naar een nieuw samenspel tussen het informele en formele en er zijn nieuwe verhoudingen nodig. We hebben geen keuze.’ Anjo: ‘Ik ben van het ‘zwaan kleeft aan’ model. Het begint bij gaan doen en laten zien hoe leuk het is. Van daaruit kan dit besef en actie ook bij andere ouderen gaan groeien.‘  

Beluister hier het hele gesprek in de podcast

Nieuws
Go to Top